خبرهای روز
داغ ترین اخبار ایران و جهانخبرهای روز
داغ ترین اخبار ایران و جهانپشت پرده تشدید همزمان فشارهای غرب بر فلسطین/ سناریوهای ترامپ برای غزه ۲۰۲۵ چیست؟
گرش افراطی ترامپ و هیئت حاکمه‌ی آمریکا به دو پرونده ایران و فلسطین، موجب گردیده تا ناظرین بین‌المللی از احتمال افزایش خصومت و تنش در منطقه سخن به میان آورند.
با بازگشت مجدد ترامپ بر اریکه‌ی قدرت، وی در راستای تأمین مصالح و مطامع رژیم صهیونیستی و همچنین پیشبرد اهداف نومحافظه‌کاران انجلیکی، مقابله با پرونده‌ی هسته‌ای ایران و طرح کوچ اجباری فلسطینیان از باریکه‌ی غزه را در دستور کار خود قرار داده است. دو طرحی که در ظاهر متمایز اما با اهدافی یکسان و مشابه در راستای ترسیم خاورمیانه‌ای جدید، بدون حضور تهران و متحدینش در منطقه و با هدف تأمین امنیت رژیم اشغالگر قدس هستند.
نگاهی به برنامه‌ها و تبلیغات ارائه‌شده از سوی کمپین ترامپ در ماه‌های منتهی به انتخابات نوامبر ۲۰۲۴، به‌وضوح بیانگر جایگاه مرکزی ایران و مقابله با پرونده‌ی هسته‌ای کشورمان و ضرورت تضعیف نیروهای موسوم به مقاومت در برنامه‌ی سیاست خارجی دونالد ترامپ است.
برنامه‌هایی که بلافاصله با استقرار وی در کاخ سفید و امضای یادداشتی پیرامون ضرورت بازگشت فشارهای حداکثری از یک سو و ضرورت نابودی حماس و استیلای ایالات متحده بر باریکه‌ی غزه از سوی دیگر، بدون نام بردن از ایده‌ی دو دولتی در سرزمین‌های اشغالی، همچون اسلاف پیشینش، موجبات بهت و نگرانی را در جامعه‌ی بین‌المللی فراهم آورده است.
نگرش افراطی ترامپ و هیئت حاکمه‌ی آمریکا به هر دو پرونده‌ی یادشده موجب گردیده تا ناظرین بین‌المللی از احتمال افزایش خصومت و تنش در منطقه سخن به میان آورند؛ تنشی که رژیم صهیونیستی را به زعم مقامات حاکم بر کاخ سفید، در صورت موفقیت در دستیابی به اهداف از پیش تعیین‌شده، از دو تهدید بالقوه (ایران هسته‌ای و حضور حماس در همجواری سرزمین‌های اشغالی) رهایی خواهد بخشید.
از دونالد ترامپ در آمریکا به‌عنوان نزدیک‌ترین متحد اسرائیل در طول تاریخ حیات این رژیم نام برده می‌شود. رئیس‌جمهور پیشین آمریکا با انتقال سفارت کشورش از تل‌آویو به قدس اشغالی، پذیرش حاکمیت رژیم صهیونیستی بر بلندی‌های جولان، خاتمه بخشیدن به حمایت مالی آمریکا از تشکیلات خودگردان فلسطینی و سازمان آنروا، بی‌اعتنایی نسبت به سایت رسمی بت فوروارد تشدید شهرک‌سازی‌ها در کرانه‌ی باختری و بیت‌المقدس شرقی، رد مسئله حائز اهمیت بازگشت آوارگان به سرزمین مادری، انعقاد پیمان ابراهیم میان شماری از دولت‌های عربی با رژیم صهیونیستی، و نهایتاً تلاش برای پیاده‌سازی برنامه‌ی موسوم به «معامله‌ی قرن» که در آن بدون اعطای امتیاز خاص به طرف فلسطینی، زمینه انضمام بخش‌هایی از کرانه باختری، رود اردن، دره اردن و بیت‌المقدس شرقی را به رژیم صهیونیستی فراهم می‌سازد، رسماً و عملاً گوی سبقت را از تمامی اسلاف خویش ربوده است.
اکنون و با بازگشت مجدد ترامپ به کاخ سفید و مخالفت صریح وی با برنامه هسته‌ای کشورمان، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی که در خلال یک دهه اخیر توانسته خود را به‌عنوان بارزترین مخالف انعقاد برجام در جامعه بین‌المللی نشان دهد، با شعف هرچه تمام‌تر به استقبال ترامپ شتافته و از ضرورت مقابله با برنامه هسته‌ای ایران و تحقق ایده ترامپ مبنی بر کوچ اجباری فلسطینیان از باریکه غزه سخن به میان آورده است.
در این نوشتار، به بررسی سناریوهای احتمالی دولت ترامپ در مواجهه با هر دو پرونده خواهیم پرداخت. سناریوهایی که تابعی از زمان، مکان و متغیرهای جغرافیایی، نظامی، امنیتی، منطقه‌ای و بین‌المللی مؤثر بر هر دو موضوع خواهد بود و ممکن است ایالات متحده را در مسیر خواست حداکثری یا مطالبه حداقلی سوق دهد.
طرح مواضع جاه‌طلبانه و رویاپردازانه از سوی ترامپ در دوره دوم دولتش، به مانند دوره پیشین نظیر الحاق کانادا یا گرینلند به خاک آمریکا موجب گردیده تا سیاستمداران و حاکمان جامعه بین‌المللی، بیش از آنکه وی را در قامت رئیس‌جمهوری حاذق و مجرب ببینند، او را به‌عنوان تاجری خودشیفته می‌یابند که با طرح موضوعاتی خلاف عرف بین‌المللی، موجبات حیرت جهانیان را فراهم آورده است.
عقب‌نشینی‌های گاه‌وبیگاه ترامپ از مواضع خود، فضایی را ترسیم کرده تا ناظران بین‌المللی در تحلیل و واکاوی مواضع او، جوانب احتیاط را رعایت کرده و سناریوهای مختلفی را مدنظر قرار دهند. در این نوشتار، برآنیم تا به بررسی سناریوهای احتمالی دولت ترامپ در مواجهه با دو پرونده یادشده پرونده هسته‌ای ایران و آینده حکومت مستقر در باریکه غزه به‌شکل مبسوط بپردازیم. سناریوهایی که، آنچنان که پیشتر اشاره شد، لزوماً به مذاق طرف آمریکایی خوش نیامده و گاه‌وبیگاه، بنا به ملاحظاتی، مقامات کاخ سفید را ناگزیر به اتخاذ آن خواهد کرد.
تنش رژیم صهیونیستی با ترکیه بالا گرفت/ درگیری نظامیان صهیونیست با ساکنان استان
ارتش رژیم صهیونیستی، در یکی از گسترده ترین حملات خود به اهداف نظامی در سوریه، فرودگاه حماه را به صورت کامل منهدم کرد که منجر به کشته شدن تعدادی از نیروهای الجولانی و چندین تکنسین دولت ترکیه شد.
سرویس جهان مشرق- شب گذشته، نیروی‌هوایی ارتش رژیم صهیونیستی، حملات گسترده‌ای علیه اهداف نظامی در سوریه انجام داد که منجر به خسارات سنگین و کشته‌شدن نیروهای الجولانی و همچنین غیرنظامیان سوری شد.
وزارت خارجه رژیم سوریه در اطلاعیه‌ای با محکوم کردن این حملات، اعلام کرد، جنگنده‌های رژیم اسرائیل در عرض ۳۰ دقیقه به پنج منطقه مختلف از سوریه حمله کردند که منجر به تخریب تقریباً کامل فرودگاه حماه و کشته و زخمی شدن ده‌ها تن شد. بر اساس گزارش منابع صهیونیستی، این جنگنده‌ها پایگاه‌های دمشق از جمله مرکز تحقیقاتی برزه در حومه دمشق و پایگاه‌های حماه و حمص و پایگاه هوایی T-۴ که قرار بود هفته آینده نیروهای ترکیه به آنجا برسند را منهدم کرده‌اند.
منابع خبری صهیونیستی تاکید کرده‌اند که این رژیم به عنوان پیامی قوی به اردوغان، شدیدترین حمله هوایی را در سوریه از زمان سقوط اسد انجام داد و در این حمله حداقل ۳ نیروی ترکیه نیز کشته شده اند. برخی از گزارش‌ها نیز حاکی از آن است که دستکم چهار مهندس ترک که برای فراهم کردن استقرار نیروهای ارتش ترکیه در سوریه حضور داشتند، در این حملات کشته شدند. این افراد در پایگاه هوایی حماه و T-۴ کشته شدند.
رژیم صهیونیستی در هفته‌های اخیر دو بار به پایگاه T-۴ حمله کرده و اعلام کرده که طی این حملات، «قابلیت‌های راهبردی نظامی» را نابود کرده است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، ترکیه تمایل دارد کنترل پایگاه T-۴ را برای آموزش ارتش جدید سوریه به دست بگیرد.
خبرگزاری استپوتنیک روسیه گزارش داد که جنگنده های اسرائیلی از جنوب سوریه وارد حریم هوایی این کشور شدند و چندین مراکز نظامی در منطقه برزه در شمال دمشق، فرودگاه نظامی T-۴ در شرق حمص و اطراف فرودگاه نظامی حماه در مرکز سوریه را هدف قرار دادند. همچنین اخبار ۱۲ رژیم صهیونیستی نیز رسما تائید کرد که جنگنده‌های این رژیم چندین هدف از جمله پایگاه هوایی T-۴ در استان حمص را بمباران کردند.
لحظه حملات صهیونیست‌ها به فرودگاه حماه
یک منبع اسرائیلی به شبکه خبری ای ۲۴: پیام حملات اسرائیل در سوریه (منسوب و غیر منتسب) برای رساندن این پیام به ترکیه است: از ایجاد پایگاه نظامی در این کشور و دخالت در فعالیت اسرائیل در آسمان سوریه خودداری کنید.
ایدی کوهن روزنامه نگار مطرح اسرائیلی با اشاره به حملات شدید این رژیم به فرودگاه نظامی حماه و حمص نوشت: «بشار اسد لااقل موشک‌های پدافندی شلیک می‌کرد، اما جولانی هیچ چیزی شلیک نمی‌کند».
درگیری میان نظامیان اشغالگر صهیونیستی و اهالی درعا
ساعتی پس از حملات گسترده صهیونیست‌ها به مراکز نظامی در دمشق، منابع عبری زبان از درگیری مسلحانه میان نظامیان رژیم صهیونیستی و مردم سوریه در جنوب این کشور را دادند.
طی این درگیری‌ها، رسانه های سوریه از کشته شدن حداقل ۱۰ نفر و زخمی شدن ۲۰ نفر در میان ساکنان منطقه نوی و تسیل در استان درعا در جنوب سوریه (تقریباً ۱۰ کیلومتری شرق منطقه حائل بین سوریه و اسرائیل) خبر دادند به گفته این منابع، دو کاروان ارتش اسرائیل برای انجام تفتیش وارد منطقه تسیل شدند و سپس در یک کمین از سوی ساکنان این منطقه گرفتار شده و تیراندازی‌های شدیدی صورت گرفت.
لحظه درگیری میان نظامیان صهیونیست و مردم سوریه پس از کمین به نیروهای اشغالگر
در پاسخ، نیروهای ارتش اسرائیل با آتش توپخانه اقدام به پاسخ کردند و چندین حمله هوایی به منطقه جنگلی الجبیلیه انجام دادند که همانطور که گفته شد، در حملات این حداقل ده سوری کشته شده است. منابع عبری زبان گزارشی از زخمی و کشته‌های احتمالی از میان نظامیان این رژیم همچنان منتشر نکرده اند.
تصاویر حملات توپخانه‌ای رژیم صهیونیستی به درعا
استاندار درعای سوریه در این باره گفت: ارتش رژیم صهیونیستی همزمان با پرواز هواپیماهای شناسایی با چند خودروی نظامی وارد منطقه جنگلی سد الجبلیه در نزدیکی شهر نوی در غرب درعا شدند. به گفته وی، ارتش رژیم صهیونیستی سایت رسمی بت فوروارد دامنه‌های تل الجموع در نزدیکی شهر نوی در حومه غربی درعا را با سه گلوله خمپاره هدف قرار داد. همزمان بلندگوهای مساجد شهر درعا در جنوب سوریه از اهالی خواستند تا برای مقابله با ورود نظامیان ارتش شاغالگر اسرائیل آماده باشند و سلاح به دست بگیرند.
روزنامه الوطن سوریه نیز خبر داد که اهالی استان درعا در جنوب سوریه همزمان با یورش ارتش اشغالگر به این استان، در نزدیکی سد «الجبیله» با اشغالگران درگیر شده‌اند. با این حال خبری از تروریست‌های تحت امر الجولانی برای مقابله با صهیونیست‌ها نیست و هرگونه مقاومتی تنها از سوی نیروهای مردمی و محلی صورت می‌گیرد.
از زمان سرنگونی دولت بشار اسد و روی کار آمدن گروه تروریستی تحریر الشام در دمشق به رهبری الجولانی، اسرائیل بیش از صدها حمله هوایی در سوریه انجام داده است تا انبارهای تسلیحاتی و تمامی قدرت نظامی موجود در آنجا را نابود کند. از این رو، صهیویست‌ها همزمان با پیشروی در خاک سوریه و اشغال بخش‌های زیادی از جنوب این کشور، حملات متعددی بر علیه مناطق نظامی در سراسر سوریه انجام دادند که منجر به خسارت‌های شدید به رژیم الجولانی شده است.
آخرین تحولات روز شانزدهم نقض آتش بس در غزه/ نتانیاهو: ما در حال تجزیه غزه هستیم اعدام میدانی نیروهای امدادی توسط اسرائیل است
روزنامه گاردین به نقل از یک دکتر کالبدشکافی در بیمارستان ناصر در نوار غزه گزارش داد که شواهدی از اعدام میدانی امدادگران فلسطینی توسط نیروهای اشغالگر اسرائیلی در رفح در جنوب نوار غزه به دست آمده است.
سرویس جهان مشرق- در پی حملات مداوم رژیم صهیونیستی به مناطق مختلف نوار غزه طی ساعات گذشته، افزایش شمار شهدای فلسطینی همچنان ادامه دارد. به گزارش منابع پزشکی، این حملات از بامداد امروز شدت گرفته و مناطق مختلفی از جمله رفح، خان‌یونس و النصیرات هدف قرار گرفته‌اند. وزارت بهداشت فلسطین در نوار غزه اعلام کرد که شمار شهدای نوار غزه از تاریخ ۱۸ مارس ۲۰۲۵ تاکنون به ۱۰۶۶ نفر و شمار مجروحان به ۲۵۹۷ نفر رسید.
الجزایر امروز چهارشنبه خواستار برگزاری نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل برای بررسی اوضاع فلسطین شد. این نشست قرار است فردا پنجشنبه برگزار شود.
روزنامه واشنگتن پست به نقل از رئیس سازمان آنروا اعلام کرد که نتیجه اقدامات نظامی تل آویو در شهرهای جنین و طولکرم، کوچ اجباری بیش از چهل هزار فلسطینی بوده است. رژیم صهیونیستی با این اقدام خود باعث رقم‌خوردن یک اتفاق بی‌سابقه از سال ۱۹۶۷ تا به امروز شده و آن هم چیزی نیست جز آواره‌شدن بیش از چهل هزار فلسطینی ساکن اردوگاه های جنین و طولکرم و مناطق همجوار آن.
مدیر آنروا همچنین در رابطه با اردوگاه‌ها در کرانه باختری در تازه‌ترین اظهارات خویش اعلام کرد که در نتیجه اقدامات نظامی صهیونیست‌ها دیگر اردوگاه های جنین، طولکرم و نور شمس خالی از سکنه شده است.
صهیونیست‌ها همچنین تیم‌های امداد و نجات هلال احمر را مجددا هدف حمله قرار دادند. سازمان امداد و نجات فلسطین در نوار غزه اعلام کرد: رژیم صهیونیستی جنایت هولناکی علیه تیم های امداد و نجات و هلال احمر در منطقه تل السلطان واقع در غرب رفح مرتکب شده است. ارتش صهیونیستی تعدادی از کارکنان تیم های امداد و نجات و هلال احمر فلسطین را با بی رحمی به شهادت رساند. یکی از کارکنان امداد و نجات در حالی پیدا شد که سرش از بدنش قطع شده بود.
روزنامه گاردین به نقل از یک دکتر کالبدشکافی در بیمارستان ناصر در نوار غزه گزارش داد که شواهدی از اعدام میدانی امدادگران فلسطینی توسط نیروهای اشغالگر اسرائیلی در رفح در جنوب نوار غزه به دست آمده است. به گفته این پزشک، بررسی اجساد نشان می‌دهد که محل اصابت گلوله‌ها از فاصله نزدیک بوده و به‌وضوح نشانگر اعدام‌های هدفمند است. وی تاکید کرد که چهار امدادگر فلسطینی با اصابت گلوله‌های متعدد به شهادت رسیده‌اند.
ورود پهپاد مشکوک به آسمان سرزمین‌های اشغالی/ رسانه‌های عبری زبان: ادعا ارتش مبینی بر نابودی تیپ قسام در رفح دروغ بود
ورود یک پهپاد مشکوک به آسمان منطقه اشغال‌شده کیزوفیم، باعث به صدا درآمدن آژیرهای خطر شد. ارتش سایت رسمی بت فوروارد رژیم صهیونیستی نیز اعلام کرد که یک پهباد ناشناس وارد منطقه کیزوفیم از مناطق همجوار نوار غزه شده و همین موضوع باعث به صدا درآمدن آژیرهای خطر گردیده است. ارتش رژیم صهیونیستی با اعلام پایان حالت هشدار، تاکید کرد که تحقیقات در خصوص پهباد ناشناس واردشده به آسمان شهرک «کیزوفیم» را آغاز کرده و در پی یافتن محل احتمالی پرتاب آن است.
ساعاتی بعد از این اتفاق نیز منابع عبری زبان از شلیک دو موشک از نوار غزه به سمت سدیروت و مناطق مجاور آن در اطراف نوار غزه خبر دادند.این موشک‌ها از شمال نوار غزه شلیک شده و در پی آن، آژیر خطر در بخش‌هایی از شهرک‌های صهیونیستی اطراف نوار غزه به صدا درآمده است.
از سوی دیگر، رسانه‌های صهیونیست به نقل از یک منبع امنیتی گزارش دادند که ارتش این رژیم در سپتامبر سال گذشته مدعی شده بود که تیپ رفح در گردان‌های قسام شاخه نظامی حماس را به‌طور کامل نابود کرده، اما اکنون می‌گوید که همچنان در حال نبرد با این نیروهاست.
نتانیاهو: ما در حال تجزیه غزه هستیم/ عملیات ارتش در غزه گسترش پیدا خواهد کرد
بنیامین نتانیاهو اعلام کرد که عملیات نظامی این رژیم در نوار غزه به‌صورت مرحله‌ای تشدید خواهد شد. وی اظهار داشت: «فشار را در غزه گام‌به‌گام افزایش می‌دهیم تا بتوانیم افراد ربوده‌شده (اسرای صهیونیست در غزه) را بازگردانیم.»
نتانیاهو همچنین از پیشروی نیروهای اشغالگر در محور موراگ (منطقه تل السلطان) خبر داد و گفت که این مسیر به‌عنوان «محور فیلادلفیا دوم» تحت کنترل خواهد بود. نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی افزود که این اقدامات بخشی از برنامه کلی برای تجزیه نوار غزه و افزایش فشار بر این منطقه است.
اسرائیل کاتس، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی اعلام کرد که ارتش این رژیم عملیات خود را در نوار غزه گسترش خواهد داد و مدعی شد که این عملیات با هدف «تسلط بر مناطق وسیعی» در غزه انجام می‌شود. کاتس همچنین ادعا کرد که ارتش رژیم صهیونیستی به منظور «پاکسازی این مناطق از حضور نیروهای مقاومت و زیرساخت‌های آنها» پیشروی خواهد کرد.
اما همزمان با گسترش عملیات ارتش در غزه، بحران نیروهای ذخیره باعث شده است که ارتش مرخصی‌های نیروهای در حال خدمت خود را لغو کند.به گفته منابع عبری زبان، کمبود نیرو و کاهش آمار سربازان ذخیره داوطلب برای پیوستن به ارتش باعث لغو گسترده درخواست‌های مرخصی سربازان و نظامیان گردیده است.
استفاده غیرصلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای جایی در دکترین دفاعی ایران ندارد/ در دفاع از خود تردید نمی‌کنیم
رئیس‌جمهور در گفت‌وگو با ولیعهد عربستان گفت: ایران هیچ‌گاه به دنبال جنگ و درگیری نبوده و استفاده غیرصلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای نیز به هیچ‌وجه جایی در دکترین امنیتی و دفاعی ما ندارد.
به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری، مسعود پزشکیان شامگاه پنجشنبه، در گفت‌وگوی تلفنی با آقای «محمد بن سلمان آل سعود» ولیعهد عربستان سعودی، ضمن تبریک عید سعید فطر به وی، پادشاه و مردم کشورش، ماه مبارک رمضان را فرصتی برای یادآوری اشتراکات مسلمانان از جمله قرآن و مناسک این ماه مبارک دانست و اظهار داشت: کشورهای اسلامی می‌توانند با تکیه بر این اشتراکات و تقویت وحدت و انسجام میان یکدیگر، صلح، امنیت و پیشرفت را در بالاترین سطح برای خود و منطقه تأمین کنند.
رئیس جمهور با بیان اینکه اگر مسلمانان دست به دست یکدیگر دهند می‌توانند از ظلم و جنایت به برخی کشورهای اسلامی از جمله فلسطین و مردم غزه جلوگیری کنند، افزود: اطمینان دارم که کشورهای اسلامی با همکاری یکدیگر می‌توانند به بهترین شکل امنیت و رفاه را برای منطقه به ارمغان بیاورند.
پزشکیان با قدردانی از سخنان و دیدگاه‌های ولیعهد عربستان در زمینه همکاری و انسجام کشورهای مسلمان و همسایه منطقه، تصریح کرد: همانطور که شما در سخنان خود گفتید اگر کشورهای اسلامی دست به دست یکدیگر دهند، می‌توانند جنایات رژیم صهیونیستی علیه مردم مظلوم غزه را متوقف، ثبات و آرامش را برقرار ساخته و در راستای شکوفایی هر چه بیشتر منطقه تلاش کنند.
رئیس جمهور با اشاره به بخش دیگری از سخنان ولیعهد عربستان، گفت: جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه به دنبال جنگ و درگیری نبوده و استفاده غیرصلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای نیز به هیچ‌وجه جایی در دکترین امنیتی و دفاعی ما ندارد. این امکان وجود سایت رسمی بت فوروارد دارد که فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران همچون همه سال‌های گذشته به طور کامل تحت راستی‌آزمایی قرار گیرند. جمهوری اسلامی ایران آماده تعامل و گفت‌وگو در زمینه رفع برخی تنش‌ها، بر اساس منافع و احترام متقابل است. ما با هیچ کشوری سر جنگ نداریم، اما در دفاع از خودمان نیز هیچ تردیدی نداریم و آمادگی و توانمندی ما در این زمینه در بالاترین سطح است.
ولیعهد عربستان نیز در این گفت‌وگوی تلفنی با تبریک متقابل عید سعید فطر به رئیس جمهور و مردم کشورمان و قدرانی از رویکردها و مواضع دکتر پزشکیان در زمینه تقویت انسجام میان کشورهای مسلمان، اظهار داشت: امیدوارم بتوانیم با تداوم روند تقویت همکاری‌های فیمابین، دستاوردهای بیشتری را در زمینه ثبات، امنیت و شکوفایی برای منطقه به دست بیاوریم.
محمد بن سلمان آل سعود با ارائه تحلیلی از وضعیت منطقه و کشورهای اسلامی، خاطرنشان کرد: همکاری ایران و عربستان و دیگر کشورهای منطقه می‌تواند به تقویت ثبات و استقرار صلح کمک مؤثری کند. عربستان آماده نقش‌آفرینی در زمینه کمک به رفع هر گونه تنش و ناامنی در منطقه است.
نگاه وزرا باید اصلاح بودجه باشد نه افزایش بودجه/ مشکلات فراروی تولیدکنندگان باید مرتفع شود
امام جمعه موقت تهران گفت: نگاه وزرا باید اصلاح بودجه باشد نه افزایش بودجه. وزرا فقط نگاهشان به سازمان خود نباشد و مسائل اصلی و کلان کشور را ببینند.
حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمدحسن ابوترابی‌فرد در خطبه‌های نماز عبادی- سیاسی این هفته جمعه تهران؛ ۱۵ فروردین ماه که در محل دانشگاه تهران برگزار شد، گفت: با عنایت به اهمیت و جایگاه ویژه و برجسته نظام اقتصادی پویا و کارآمد در افزایش اقتدار نظام سیاسی و دستیابی به حکمرانی مطلوب و تاکید رهبر معظم انقلاب اسلامی بر ضرورت و اولویت ساماندهی نظام اقتصادی کشور، به فرازهایی از فرمان امیرالمومنین علی علیه‌السلام به مالک اشتر به عنوان استاندار مصر می‌پردازم.
خطیب نماز جمعه تهران تصریح کرد: در یکی از فرازهای مهم این فرمان، ارکان محوری و لایه‌های گوناگون حیات اجتماعی مورد بحث قرار داده شده است و نظامات سیاسی، دفاعی، قضائی و حقوقی، اقتصادی، اداری و اجتماعی را حضرت علی علیه‌السلام تبیین فرموده‌اند و اشاره می‌کنند جامعه اسلامی از نهادها و اصناف در هم تنیده و به هم پیوسته شکل گرفته است و مهم‌ترین وظیفه حاکمان، ساماندهی دقیق این نهادها و ارتقای کارایی نظامات سیاسی و اجتماعی و تلاش برای تنظیم روابط نهادها و اصناف با یکدیگر است.
ابوترابی‌فرد گفت: در میان نهادهای ۹گانه‌ای که علی علیه السلام به آن پرداخته‌اند، دو نهاد مهم اقتصادی مطرح شده است: خراج، مالیاتی است که دولت اسلامی از فعالان اقتصادی و کشاورزانی که طرف قرارداد دولت بوده و روی زمین‌های دولتی فعالیت می‌کنند دریافت می‌کند و بعضی خراج را شامل تمامی درآمدهای دولت دانسته‌اند.
امام جمعه موقت تهران با اشاره به بازرگانان و صنعتگران به عنوان نهاد دوم افزود: در ادامه امیرالمومنین علی علیه‌السلام می‌فرمایند ای مالک، آگاه باش که خراج و درآمدهای پایدار مالیاتی و شبه مالیاتی دولت رمز اقتدار و ارتقای قدرت بازدارندگی نیروهای مسلح است.
وی با اشاره به تبیین نظام بودجهریزی، درآمدها و هزینه‌های دولت در این فرمان خاطرنشان کرد: امام علی علیه‌السلام خطاب به مالک می‌فرمایند ای مالک، نهادهای عمومی نمی‌توانند بر پای خود استوار باشند مگر در سایه اقتصاد پویا، تجارت و صنعت و خلق ثروت و پرداخت مالیات.
ابوترابی‌فرد اضافه کرد: علی علیه‌السلام، رسالت تجار و بازرگانان را خلق بازار رقابتی کارا، منضبط و پاسخگو به نیازهای مردم می‌دانند و رسالت تجار را خلق بازار برای حمایت از تولید و رشد مولد اقتصادی کشور ذکر می‌کنند.
وی تصریح کرد: من درخواست می‌کنم دانشکده‌های اقتصادی کشور این کلمات و واژه‌ها را تحلیل کنند، امیرالمومنین می‌فرماید اگر نظام بودجهریزی کشور، نظام منطبق بر قواعد و اصول عقلانی بود، آن نظام پایدار است. نهادها قضایی و حقوقی و دفاعی می‌توانند وظایف خود را به درستی انجام دهند. امروز نیز می‌گویند اگر می‌خواهید در خصوص چگونه اداره کشور بحث کنید، نظام بودجهریزی آن را مورد بحث قرار دهید. امام علی(ع) می‌فرماید که مالک، دغدغه تو وصول و دریافت مالیات نباشد بلکه اصلاح حال فعالان اقتصادی و پرداخت‌کنندگان مالیات باشد.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: موضوع بودجهریزی و درآمدهای پایدار باید مورد بحث و بررسی دقیق قرار گیرد، در این نگاه باید نظر معطوف به تجار و بازرگانان و کارآفرینان و پرداخت‌کنندگان مالیات و عوارض باشد، دغدغه‌های آنان شناسایی شود و مشکلات فرا روی تولید باید مورد بحث قرار گیرد. با رفع مشکلات فرا روی تولید، حال فعالان اقتصادی بهتر شده و ظرفیت‌ها تولید ارتقا می‌یابد. این دغدغه را بارها سکان‌دار انقلاب اسلامی تاکید داشتند.
خطیب نماز جمعه تهران ادامه داد: دوم، سامان دادن وضع خراج و مالیات و عوارض مورد تاکید امیرالمؤمنین بود. چگونگی وصول و هزینه آن مهم است. این یعنی اصلاح ساختار بودجهریزی و اصلاح نظام مالیاتی کشور. سپس امام علی (ع) می‌فرمایند مالک، استانداران و مدیران اجرایی ارشد دولت، بدانید که اگر به دغدغه‌های مودیان مالیات توجه و مشکلات فرا روی تولید اصلاح شد و مالیات دقیق و عادلانه و با رعایت حقوق مردم وصول شد و هزینه‌ها درست انجام شد، حال مودیان مالیات و عوارض و درآمدهای پایدار بهبود می‌یابد. حال درآمد و هزینه اصلاح می‌شود و سپس وضعیت سایر نهادها جامعه اصلاح می‌شود.
وی در ادامه بیان کرد: سامان یافتن منابع و مصارف دولت به معنای سامان یافتن سایر نظامات دفاعی، قضایی، حقوقی، فرهنگی و اجتماعی است، اگر این حوزه سامان یابد اولا زمینه فعالیت‌های اقتصادی، ایجاد اشتغال و افزایش درآمد سرانه هموار می‌شود و سپس کسانی که قدرت تامین معاش خود را ندارند مورد حمایت جدی قرار می‌گیرند.
جمهوریت و اسلامیت، برآمده از معارف ناب قرآن و عترت است
خطیب نماز جمعه تهران با اشاره به سالروز جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد: این روز، یادآور دو واژه جمهوریت و اسلامیت است. عنوان شعار اصلی انقلاب اسلامی که توسط میلیون‌ها ایرانی مسلمان آزاده در طول مبارزات درخشان ملت، همه روزه در جای جای ایران اسلامی فریاد کشیده شده بود؛ استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی بود.
ابوترابی‌فرد اضافه کرد: در روز دوازدهم فروردین ماه ۱۳۵۸ با رأی بیش از ۹۸ درصد مردم ایران، این شعار بالنده نماد ایران اسلامی و گویای معارف دینی شد. جمهوریت و اسلامیت برآمده از معارف ناب قرآن و عترت است امیدوارم ملت عزیز از ظرفیت جمهوریت و اسلامیت استفاده کنند.
وی افزود: مقام معظم رهبری با توجه به واقعیت‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در طول بیش از یک دهه اخیر برنامه‌ریزی و اقدام برای اصلاح شاخص‌های کلان اقتصادی کشور را به عنوان اولویت نخست، یادآور شدند. نامگذاری سال ۱۴۰۴ گویای این واقعیت است که تقویت تولید، خلق ارزش افزوده و سرمایه‌گذاری در حوزه‌های مولد به ویژه توسط بخش خصوصی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین اقدامات برای رشد پایدار اقتصاد ملی است.
حجت‌الاسلام ابوترابی‌فرد بیان داشت: تحلیل‌های آماری رشد اقتصادی نشان می‌دهد اقتصاد ایران با چالش‌های جدی در حوزه جذب سرمایه، بهبود فضای کسب و کار و تحریک تقاضای داخلی مواجه است و از تورم بالا و پر نوسان، رشد اقتصادی پایین و بی‌ثبات به شدت رنج می‌برد.
وی درآمدهای ارزی سرشار حاصل از صادرات نفت و گاز را دارای نقش محوری در خلق ناترازی‌ها و چالش‌های اقتصادی کشور دانست و افزود: این درآمدها متأسفانه در ادبیات اقتصادی امروز به مصیبت نفت تبدیل شده‌اند و نقش اصلی را در رشد پایین و بی‌ثبات اقتصادی داشته‌اند، بهره‌وری کل عوامل تولید بسیار اندک و نقش بهره‌وری در رشد اقتصادی، نزدیک سایت رسمی بت فوروارد به صفر است. بررسی‌های تحولات اقتصاد ایران در بلند مدت حکایت از آن دارد که بخش اصلی رشد همین اقتصاد ضعیف و پرتلاطم، در بنگاه‌های بزرگ و سرمایه‌بر شکل گرفته که مالکیت آنها در دست دولت و نهادهای شبه دولتی است و یا مدیریت مستقیم آن بنگاه‌ها به دست دولت و بنگاه‌های شبه دولتی است. بنابراین یکی از بارزترین ویژگی‌های اقتصاد کشور که نقش محوری در ناکارآمدی اقتصاد دارد، اقتصاد نفتی و دولتی است.
خطیب موقت نماز جمعه تهران، سیاست‌های مالی را دومین عامل چالش‌آفرین در حوزه اقتصاد معرفی کرد و گفت: میزان مخارج دولت و ناترازی بودجه از عوامل اصلی یا مهم‌ترین عامل مؤثر بر عملکرد اقتصاد ایران بوده و نقش تعیین‌کننده‌ای در رشد تورم در هنگام وفور درآمدهای نفتی ایفا کرده است.
وی افزود: میلیون‌ها بشکه نفت را با قیمت حدود ۱۰۰ دلار می‌فروختیم، در هنگام وفور درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت، به دلیل فشار دولت بر بانک مرکزی جهت خرید دلارهای نفتی و تبدیل این دلار به ریال و در دوران کاهش درآمدهای نفتی با استقراض از نظام بانکی و بانک مرکزی، کسری بودجه دولت پوشش داده شده است لذا ما چه در دوران وفور درآمدهای ارزی و چه در دوران کاهش درآمدهای ارزی با تورم روبه‌رو بوده‌ایم و هستیم.
ابوترابی‌فرد بیان داشت: سیاست‌های مالی و مخارج دولت نقش کلیدی در رشد پایه پولی داشته و تجربه تاریخی اقتصاد کشور این حقیقت را تأیید می‌کند که عامل اصلی نرخ تورم در اقتصاد ایران در بلند مدت، نرخ رشد حجم پول، یعنی رشد نقدینگی است نظام بودجهریزی کشور، عامل اصلی آن است. یعنی کسری و ناترازی بودجه عامل اصلی آن است.
وی تصریح کرد: درآمدهای سرشار نفتی در دوران وفور، بیش از آنکه زمینه‌ساز دولتی توسعه‌گرا که مأموریت خود را زمینه‌سازی برای رشد اقتصاد بالا و پایدار با حضور بخش خصوصی و تعاونی کارا می‌داند باشد، زمینه‌ساز شکل خاصی از دولت رفاه و توزیع شده است که نفت را به کالایی برای تأمین مالی دولت تبدیل کرد؛ لذا تأمین مالی مخارج دولت از نفت از یک سو و چگونگی تخصیص بودجه از سوی دیگر، آثار منفی و زیان‌باری بر تولید و رشد اقتصادی کشور تحمیل کرده است.
ابوترابی‌فرد خطاب به رئیس جمهور، وزرای دولت و نمایندگان مجلس گفت: باید نگاهتان معطوف به اصلاح ساختار بودجه باشد نه افزایش بودجه خودتان. نگاه بخشی وزرا یکی از مهم‌ترین مشکلات و چالش‌های مدیریت کشور است. وزرای محترم در هیات دولت مسئول وزارتخانه خود نیستند، قانون اساسی می‌گوید وزرا در مقابل همه تصمیمات مسئول‌اند. لذا وزرا باید دارای یک شناخت و بینش نسبت به مسائل کلان و مسائل اصلی کشور باشند.
خطیب نماز جمعه تهران خاطرنشان کرد: سیاست‌های کلی ابلاغی در حوزه رشد اقتصادی بالا و پایدار در مقام تصمیم‌گیری مورد توجه نیست و عدم هدایت منابع حاصل از فروش نفت فرآورده‌های نفتی به سمت بخش واقعی اقتصاد یعنی بخش خصوصی و تعاونی عملاً موجب شده است علی رغم هزینه‌های گسترده در دوران وفور درآمدهای نفتی در مسیر توسعه و پیشرفت، ارتقای رفاه عمومی و رشد سرمایه اجتماعی، گام‌های اصولی و استوار برداشته نشود.
وی افزود: استخدام غیر بهره‌ور و نیروی انسانی ناکارآمد در نظام ناکارآمد اداری و بزرگ شدن حجم دولت، نظام بازنشستگی زود هنگام، طرح‌های عمرانی فاقد توجیه اقتصادی بدون پیش‌بینی دقیق و تأمین منابع، خلق هزینه‌های غیر ضرور به افزایش شکاف هزینه‌ها و درآمدها و رشد کسری بودجه، استقرار از نظر بانکی و بانک مرکزی و در نتیجه تورم بالا و پر نوسان انجامید و زمینه‌ساز یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های از بین برنده رفاه عمومی و کاهش سرمایه اجتماعی یعنی تورم بالا و پر نوسان شد.
خطیب موقت نماز جمعه تهران بیان داشت: از نگاه اغلب اقتصاددانان ریشه اصلی تورم، کسری بودجه کشور است و ریشه کسری بودجه در تصدی‌گری دولت، انجام اموری است که در چارچوب وظایف حاکمیتی تعریف نمی‌شود.
وی افزود:حذف تمام هزینه‌های غیر ضرور، کوچک شدن دولت متناسب با وظایف حاکمیتی، برنامه‌ریزی مناسب برای ارتقای کارایی و بهره‌وری در قوای سه‌گانه و تمامی نهادها و دستگاه‌هایی که از بودجه عمومی کشور استفاده می‌کنند، با تغییر و اصلاح رویه‌های اداری، تقویت دولت الکترونیک نظارت بر خروجی‌ها و عملکردها از مهم‌ترین اقدامات برای آزادسازی منابع و هدایت منابع کشور به حوزه اقتصاد با نقش برجسته بخش خصوصی است.
ابوترابی‌فرد بیان داشت: یکی از حوزه‌هایی که نقش مهمی در شکل‌گیری وضعیت اقتصادی کشور دارد، یارانه‌های پنهان و آشکار است. خصوصا در حوزه انرژی. نتیجه این شده کشوری که بر مخازن عظیم نفت و گاز تکیه دارد در فصل زمستان برای تامین گاز با تنگنا روبه‌رو است.
وی افزود: قبلا یادآور شدم که روزانه معادل بیش از ۵.۷ میلیون بشکه نفت و انرژی تقریبا رایگان و ناعادلانه در کشور توزیع می‌شود که عمده آن گاز است. هر کس بتواند از این یارانه بهتر استفاده کند، درآمد بیشتری دارد این حجم بزرگ ثروت اگر با برنامه‌ریزی صحیح در مسیری هدایت شود که بزرگ شدن اقتصاد ملی و رشد اقتصادی و افزایش درآمد سرانه بیانجامد تحول بزرگی در کشور رخ می‌دهد.
ابوترابی‌فرد در ادامه تصریح کرد: با عنایت به وضع کنونی اقتصاد ایران که با چالش‌هایی مانند تحریم، کاهش سرمایه‌گذاری و تورم بالا روبه‌رو است برای تحقق احکام کلان و سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و برنامه پیشرفت و قانون رفع موانع تولید و اجرای شدن شعار سال پیشنهاد می‌کنم شورایی مرکب از وزرای محوری اقتصادی، رئیس کل بانک مرکزی، روسای کمیسیون‌های اقتصادی مجلس و چهره‌های برجسته علمی و صاحب‌نظر در حوزه اقتصاد کلان و کارآفرینان خوشنام با حضور برخی از مدیران ارشد و موفق دولت سیزدهم با ریاست شخص رئیس‌جمهور تشکیل و برنامه جامع با محوریت سرمایه‌گذاری برای تولید با هدف ایجاد فضای مناسب برای سرمایه‌گذاران به ویژه بخش خصوصی تشکیل و جلسات منظم داشته و گزارش آن به اطلاع مردم برسد.
خطیب نماز جمعه تهران در پایان بیان داشت: مدیریت نرخ سود تامین مالی، رفع ناترازی انرژی برای تولید، سرعت بخشیدن به صدور کسب و کار، تعیین اولویت‌ها و جلوگیری از موازی‌کاری در حوزه سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی برای دستیابی به ثبات نسبی به ویژه در حوزه نرخ ارز و ثبات قوانین و مقررات، انجام به موقع تعهدات دولت، واگذاری بستر سرمایه‌گذاری دارای اولویت بالا به مردم و فراهم کردن مشارکت بخش خصوصی در سرمایه‌گذاری‌ها، هدایت اعتبارات به سمت سرمایه در گردش تولید، توسعه ابزارهای نوین تامین مالی نظیر اوراق مشارکت و کاهش ریسک مالی از طریق تضمین وام‌های کوچک و ارتقای شفافیت مالی، مشوق‌هایی نظیر معافیت‌های مالیاتی و وضع مالیات در کوتاه‌ترین زمان برای فعالیت‌های غیر مولد مانند دلالی و سفته‌بازی از جمله راهبردهایی است که این شورا باید دنبال کند.