عربستان با «معاویه» تاریخ اسلام را تحریف می‌کند؟

زندگی خلیفه اموی در قالب سریالی با عنوان «معاویه» که در عراق به دلیل احتمال برانگیختن تنش‌های مذهبی ممنوع و در مصر به دلیل نمایش شخصیت‌های مقدس با اعتراض مواجه شد، روی آنتن رفت.

 سریال تلویزیونی «معاویه» با محوریت زندگی معاویه، که از آن به عنوان پرهزینه‌ترین سریال ساخته شده در جهان عرب یاد می‌شود، در عراق، مصر و فراتر از آن سروصدا به پا کرده است.

۲ قسمت اول سریال «معاویه» که در قالب یک سریال ۳۰ قسمتی درباره بنیانگذار و اولین خلیفه سلسله امویان، ساخته شده با آغاز ماه مبارک رمضان پخش شده است. این سریال که توسط MBC عربستان سعودی تهیه شده با هزینه ۱۰۰ میلیون دلاری در تونس فیلمبرداری شده است. نویسنده این سریال خالد صلاح روزنامه‌نگار مصری است و طارق العریان فیلمساز فلسطینی-آمریکایی آن را کارگردانی کرده است.

به تازگی پخش «معاویه» در عراق به دلیل احتمال بروز تنش‌های مذهبی ممنوع شد و شخصیت‌های مذهبی مصر در «الازهر» نیز به دلیل به تصویر کشیدن شخصیت‌های مذهبی آن را نکوهش و ممنوع کردند.

میدل ایست آی در نگاهی به قهرمان داستان از معاویه به عنوان شخصیتی در صدر اسلام یاد می‌کند که در میان شیعیان بحث‌برانگیز است. معاویه پنج سال پیش از بعثت پیامبر (ص) به دنیا آمد و فرزند ابوسفیان و هند بنت عتبه، که از مهم‌ترین مخالفان اولیه اسلام بودند در ابتدا به مخالفت با پیامبر اسلام برخاست؛ اما پس از فتح مکه توسط مسلمانان، معاویه و پدر و مادرش به اسلام گرویدند.

بنابر دیدگاه اهل سنت معاویه یکی از کاتبان حضرت محمد (ص) شد و پس از رحلت پیامبر (ص) وی از سوی ابوبکر خلیفه اول، به عنوان جانشین فرمانده در فتح شام منصوب شد و در خلافت عمر بن خطاب ارتقاء یافت و در خلافت عثمان خلیفه سوم والی شام شد.

سرانجام پس از کشته شدن عثمان، از بیعت با امام علی(ع) سر باز زد و به اسم خون‌خواهی عثمان به نزاع با امام برخاست. مردم شام به خون‌خواهی عثمان و جنگ با امام علی(ع) با او بیعت کردند.

این امر جرقه جنگ جمل اولین جنگ داخلی در اسلام و پس از آن جنگ صفین را زد که به فتنه اول معروف شد و طی آن نیروهای معاویه و حضرت علی (ع) در نبرد صفین در سال ۳۶ قمری به نبرد پرداختند.

پس از شهادت حضرت علی (ع) در سال ۴۰ قمری، معاویه کنترل مصر را نیز به دست گرفت و خود را خلیفه اعلام و دمشق را پایتخت خود کرد. پس از شهادت امام علی (ع) مسلمانان با امام حسن (ع) بیعت کردند.در جنگی که میان سپاه امام حسن (ع) و لشکر معاویه درگرفت، به دنبال خیانت سرداران امام، صلحی میان امام و معاویه منعقد شد که بر اساس آن معاویه به خلافت رسید. بسیاری از منابع اولیه معاویه را عامل مسموم کردن امام می‌دانند.

تحت حکومت معاویه، قلمروهای اسلام در شمال آفریقا، آناتولی، آسیای مرکزی و ایران امروزی گسترش یافت. وی پسرش یزید را برخلاف معاهده صلح با امام حسن (ع) به عنوان جانشین خود معرفی کرد، در حالی که تا آن زمان حکومت موروثی نبود و در نهایت به سلطنت رسیدن پسرش یزید باعث بروز واقعه عاشورا شد که در آن امام حسین (ع) و یارانش به شهادت رسیدند.

شیعیان از معاویه به عنوان کسی که حتی برخلاف روش خلفای ثلاث خلافت را تبدیل به سلطنت موروثی کرد، یاد می کنند و او را فردی می‌دانند که با حضرت علی (ع) جنگید و امام حسن (ع) را مسموم کرد.

در عراق ممنوع شد

در نتیجه باور شیعیان درباره معاویه، سریال جدید به سرعت در عراق ممنوع شد و کمیسیون رسانه و ارتباطات عراق روز شنبه اعلام کرد: پخش محتوای بحث‌برانگیز تاریخی ممکن است باعث ایجاد بحث‌های فرقه‌ای شود که می تواند هماهنگی اجتماعی را تهدید و آرامش جامعه را به ویژه در ماه رمضان مختل کند. به دنبال آن این کمیسیون به ام‌بی‌سی عراق دستور داد که این برنامه را پخش نکند.

همچنین گفته شده با نمایش این سریال احتمال یک مناقشه دیپلماتیک بین عراق و عربستان سعودی می‌رود. در حالی که ۲ سال پیش قرار بود این سریال پخش شود، آن زمان مقتدی صدر روحانی بانفوذ شیعه و شخصیت سیاسی عراقی از شبکه ام‌بی‌سی خواسته بود تا این برنامه را به طور کامل لغو کند.

وی از معاویه به عنوان مسئول فرقه‌گرایی و پیشگام در آزار یاران پیامبر و اولین کسی که در زمان خود از امام نافرمانی کرد و وحدت اسلامی را زیر پا گذاشت و اولین کسی که کمر به قتل صحابه پیامبر (ص) بست، یاد کرد.

وی درست ۲ سال پیش و در فوریه ۲۰۲۳ گفته بود: پخش چنین سریالی برخلاف سیاست‌های جدید و معتدلی است که عربستان سعودی اتخاذ کرده و یادآوری می‌کنیم لازم نیست احساسات برادران مسلمان خود را در سراسر جهان جریحه دار کنید. همان زمان شبکه تلویزیونی عراق الشعائر تهدید کرد که در پاسخ به سریال «معاویه»، سریالی درباره ابولؤلؤ فیروز جنگجوی ایرانی که عمر بن خطاب را به قتل رساند و مورد احترام شیعیان واقع شد، تولید خواهد کرد.

صدر هر ۲ برنامه را رد کرد و گفت: هر ۲ سریال باطل و فتنه‌انگیز است، زیرا معاویه نماینده اهل سنت نیست و ابولؤلؤ هم نماینده شیعه نیست. وی همچنین در توییتر کسانی را که «سریال‌های تاریخی دروغین پخش می‎کنند»، «استادان فرقه گرایی» خوانده بود. اگرچه ام‌بی‌سی پاسخی نداد، اما همین امر ممکن است دلیل تاخیر ۲ ساله پخش سریال باشد.

ممنوعیت تصویر چهره‌های صدر اسلام

جدای از احتمال دامن زدن به تنش‌های فرقه‌ای، این نمایش به دلیل به تصویر کشیدن شخصیت‌های مهم صدر اسلام و زندگی حضرت محمد (ص) مورد انتقاد قرار گرفته است.
ردا عبدالوجید رئیس دانشکده رسانه در دانشگاه الازهر مصر، به رسانه‌های محلی گفت: الازهر تصویر کردن اصحاب پیامبر را رد می‌کند.

این در حالی است که در سریال «معاویه» حضرت علی بن ابی طالب و امام حسن (ع) به تصویر کشیده شده‌اند. همین امر موجب شد تا وکیل هیثم مغربی برای جلوگیری از پخش این سریال در مصر به دلیل تصویر حضرت علی علیه السلام، دعوای حقوقی به راه اندازد.

نفوذ رسانه‌های سعودی

این سریال توسط خالد صلاح روزنامه نگار مصری نوشته شده و طارق العریان فیلمساز فلسطینی-آمریکایی آن را کارگردانی کرده است. پس از کناره گیری بازیگر فلسطینی علی سلیمان از این نقش، لجین اسماعیل بازیگر سوری، نقش معاویه را بازی کرد. اسماء جلال، عایشه بن احمد، جمیله چیهی و ایاد نصار بازیگر نقش حضرت علی بن ابی طالب (ع) دیگر بازیگران این فیلم هستند.

خالد صلاح نویسنده داستان سریال در پاسخ به انتقاداتی که درباره نمایش «معاویه» مطرح شد، گفت که هدفش ارائه روایت خاصی نبوده و تاریخ را سیاه و سفید ننوشته و به معاویه تنها به عنوان یک فرمانروا نگاه نکرده، بلکه فردی را تصویر کرده است که اشتباه هم داشته و مانند همه کسانی که پیش از او آمدند، به سرنوشت خود دچار شده است.

این سریال سال ۲۰۲۳ در تونس در استودیوی فیلم «کارتاژ» در همامت فیلمبرداری شد و صحنه‌های دیگری نیز از مهدیه، صومعه و انفیدا به فیلمبرداری افزوده شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که اگرچه برآوردهای اولیه بودجه نزدیک به ۷۵ میلیون دلار بود، اما هزینه تولید از ۱۰۰ میلیون دلار فراتر رفته است.

این برنامه توسط مرکز پخش خاورمیانه (MBC) که بزرگترین شبکه تلویزیونی عربستان است، تولید شده است. ام‌بی‌سی که سال ۱۹۹۱ در لندن توسط ولید آل ابراهیم ‌تاجر سعودی تأسیس شد، بر فضای رسانه‌ای عربستان تسلط دارد و روزانه حدود ۱۴۰ میلیون تماشاگر دارد. وی یکی از چهره‌های سرشناس بود که در کمپین دستگیری شاهزادگان سعودی در ریتز کارلتون در ریاض در سال ۲۰۱۷ بازداشت، اما پس از دستیابی به توافقی نامشخص با مقامات سعودی آزاد شد.

باوجود ممنوع کردن عراق و اداره کل علمای ارشد دانشگاه الازهر مصر که با صدور فتوایی تماشای این سریال را ممنوع کرده‌اند، «معاویه» از آغاز ماه مبارک رمضان پخش خود را شروع کرده است.

تصمیم به پخش معاویه موجی از بحث‌ها را در فضای مجازی به راه انداخته است، به‌ویژه به دلیل نمایش چند شخصیت تاریخی کلیدی، از جمله ۳ نفر از ۱۰ صحابی که در سنت اسلامی به بهشت ‌وعده داده شده‌اند و ۲ نفر از خانواده و همسران و دختران پیامبر. الازهر پیوسته با نمایش این شخصیت‌ها در سینما و تلویزیون مخالفت کرده است.
روز سه‌شنبه هفته پیش، گروه ام‌بی‌سی عربستان، تیزر تبلیغاتی با عنوان «حماسه تاریخی «معاویه»: داستان امپراتوری که تاریخ فراموش نشدنی از شرق تا غرب را نوشت»، منتشر کرد که در پلتفرم استریم شهید نیز به اشتراک گذاشته شد.

سوءاستفاده نمایشی از ماه مارک رمضان

ماه مبارک رمضان زمانی است که بیشتر سریال‌های تلویزیونی عربی برای نخستین بار پخش می‌شوند و پرمحتواترین زمان برای شبکه‌های سراسر منطقه است.

این اولین بار نیست که شبکه ام‌بی‌سی عربستان برای تولید یک سریال تلویزیونی درباره رویدادهای تاریخ اسلام که به شدت مورد مناقشه مسلمانان شیعه و سنی قرار گرفته، با اعتراض روبه‌رو می‌شود. این گروه رسانه‌ای عربستان در سال ۲۰۰۳ سریال سایت رسمی بت فوروارد «الحجاج» و سال ۲۰۰۵ سریال «فارس بنی مروان» را درباره خلفای اموی حجاج بن یوسف (۷۱۴-۶۹۴) و مروان اول (۶۸۴-۸۵) تولید کرد که با نظر مخالفت مسلمانان شیعه روبه‌رو شد.

سال ۲۰۱۲ هم سریالی درباره زندگی خلیفه عمر بن‌الخطاب (۶۳۴-۴۴) تولید شد که به طور قابل توجهی اهل سنت مصر در الازهر را برای نشان دادن چهره صحابه حضرت محمد (ص) ناراحت کرد.

از دیگر برنامه‌های ماه رمضانی که جنجال برانگیخته است می‌توان به سریال تلویزیونی سوریه «الحسن و الحسین» در سال ۲۰۱۱ اشاره کرد که خشم عراق و ایران را به دلیل ادعای «براندازی اعتقادات شیعی» برانگیخت و در اظهارنظری نادر، مرجع عالی مذهبی شیعیان عراق - آیت الله العظمی علی سیستانی - نسبت به پخش این سریال ابراز نارضایتی کرد.

ویرانی گسترده رژیم صهیونیستی در اردوگاه نورشمس

رژیم صهیونیستی به عملیات نظامی خود در اردوگاه نورشمس در کرانه باختری و نیز یورش به شهرک‌ها و شهرهای کرانه باختری ادامه داد.

 رژیم صهیونیستی ویرانی گسترده‌ای در منازل فلسطینی‌ها در اردوگاه نورشمس برجای گذاشت و مقامات صهیونیستی ده‌ها هزار فلسطینی را از این اردوگاه آواره کردند و سپس به آنها اجازه داد برگردند و بعضی از وسایل خود را بردارند که ناگهان از حجم ویرانی وارد شده بر خانه‌های خود وحشت کردند.

آژانس امداد و کار سازمان ملل برای آوارگان فلسطین (آنروا) اعلام کرد رژیم صهیونیستی پس از تخریب بیش از ۲۰ منزل در هفته گذشته، تخریب بیش از ۱۶ ساختمان را در اردوگاه نورشمس را شروع کرده است.

همزمان، نیروهای اشغالگر به جنوب شهر الخلیل یورش بردند.

دیروز جمعه هم نیروها محلی گزارش کردند نیروهای اشغالگر ضمن تیراندازی و پرتاب گاز سمی به اردوگاه الفوار در جنوب الخلیل یورش بردند و یک جوان فلسطینی را زخمی کردند.

اردوگاه الفوار مورد حملات روزانه از جمله کمپین‌های دستگیری، تحقیقات میدانی، شلیک تصادفی گلوله و گاز سمی به سوی شهروندان و خانه‌های آنها قرار می‌گیرد.

در قلقیلیه هم، نیروهای اشغالگر یک جوان فلسطینی را بازداشت کردند.

اسرائیل هفته‌هاست که در شمال کرانه باختری عملیات نظامی انجام می‌دهد که از اردوگاه‌های آوارگان آغاز شد و سپس به مناطق دیگر گسترش یافت. این تجاوز طولانی‌ترین و مخرب‌ترین تجاوز از زمان انتفاضه دوم در سال ۲۰۰۰ است و منجر به وقوع بزرگ‌ترین موج آوارگی فلسطینی‌ها در کرانه باختری از سال ۱۹۶۷ شده است، زیرا اشغالگران حدود ۴۰ هزار نفر را مجبور به آواره شدن اجباری از خانه‌های خود کرده‌اند.

آتش‌سوزی در مسجدی در نابلس

در شهر نابلس هم،‌ مسؤولان فلسطینی آتش‌سوزی جزئی در مسجد این شهر را محکوم کردند و گفتند این اقدام در جریان عملیات یورش نیروهای صهیونیستی رخ داد.

مقامات مذهبی محلی در شهر نابلس هم گفتند دستکم ۶ مسجد مورد حمله قرار گرفت و این ویرانی با احیای اولین جمعه از ماه رمضان توسط فلسطینی‌ها همزمان است.

وزارت اوقاف و امور مذهبی فلسطین در بیانیه‌ای این حمله خطرناک از حیث حجم ویرانگری و زمان آن را محکوم کردند و آن را طرحی هدفمند برای نابودی مقدسات، مساجد و عبادتگاه‌های فلسطین دانستند.

شهرداری نابلس هم در بیانیه‌ای آتش‌سوزی نیروهای صهیونیستی در مسجد این شهر را محکوم کرد که یک مسجد میراثی و نقطه عطفی مهم در شهرک قدیم است.

این نهاد اعلام کرد نیروهای صهیونیستی مانع از ورود تیم‌های اطفای حریق به محل آتش‌سوزی شدند و همین باعث شد خسارت زیادی بر مسجد وارد شود.

دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل هم اعلام کرد محدودیت‌های دسترسی همچنان مانع رفت و آمد مردم در بت فوروارد سراسر کرانه باختری می‌شود. این نهاد در ادامه اعلام کرد محدودیت‌های اسرائیل مانع از دسترسی هزاران فلسطینی به اماکن مقدس شد.

از زمان آغاز حملات ویرانگر رژیم صهیونیستی علیه نوار غزه، ارتش آن و شهرک‌نشین‌ها بر شدت و تعداد یورش‌های خود به کرانه باختری از جمله قدس شرقی افزودند و طبق آمارهای رسمی فلسطین، دستکم ۹۳۰ فلسطینی در این یورش‌ها به شهادت رسیده و حدود ۷۰۰۰ تن دیگر زخمی شده و ۱۴ هزار و ۵۰۰ تن دیگر بازداشت شدند.

عراقچی: ایران هیچ محدودیتی برای گسترش روابط با عمان قائل نیست

وزیر امور خارجه گفت: جمهوری اسلامی ایران هیچ محدودیتی برای گسترش روابط با عمان قائل نیست و آماده تعمیق مناسبات در همه حوزه‌های مورد علاقه دو کشور می‌باشد.

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران که برای شرکت در اجلاس فوق‌العاده وزرای خارجه سازمان همکاری اسلامی به جده عربستان سفر کرده است، در حاشیه این اجلاس با «سید بدر البوسعیدی» وزیر امور خارجه سلطنت عمان دیدار و گفتگو کرد.

در این دیدار آخرین وضعیت روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

وزیر امور خارجه کشورمان با اشاره به رابطه خوب و ریشه‌دار ایران - عمان، تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران هیچ محدودیتی برای گسترش روابط با عمان قائل نیست و آماده تعمیق مناسبات در همه حوزه‌های مورد علاقه دو کشور می‌باشد.

وزیر امور خارجه همچنین با اشاره به تحولات منطقه، برگزاری اجلاس وزرای سازمان همکاری اسلامی برای رسیدگی بت فوروارد به وضعیت غزه را پیامی واضح از سوی جهان اسلام در مخالفت با توطئه امحای استعماری فلسطین دانست و خواستار اهتمام جامعه جهانی برای توقف نسل‌کشی در غزه و کمک به بازسازی این باریکه شد.

وزیر امور خارجه عمان نیز با یادآوری ارزش و اهمیت روابط حسنه دو ملت عمان و ایران، اراده رهبران عمان برای ارتقای روابط دوجانبه در همه حوزه‌های مورد علاقه دو کشور را مورد تاکید قرار داد.

وی همچنین با قدردانی از جمهوری اسلامی ایران به خاطر اهتمام نسبت به موضوع فلسطین، بر ضرورت همفکری و همکاری کشورهای منطقه و جهان اسلام برای کمک به احقاق حقوق مشروع مردم فلسطین و جلوگیری از کوچاندن اجباری مردم غزه تأکید کرد.

ترامپ درباره ایران: روزهای جالبی در پیش است

دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا در پی اعلام ارسال نامه به رهبر معظم انقلاب ، بار دیگر روز جمعه به وقت محلی درباره ایران گفت: "روزهای جالبی در پیش خواهد بود، این تنها چیزی است که می توانم به شما بگویم"

دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا روز جمعه به وقت محلی در جمع خبرنگاران در اتاق بیضی ( دفتر رئیس جمهوری آمریکا) در کاخ سفید گفت: ما به آخرین مرحله با ایران رسیده ایم. زمان جالبی خواهد بود و ما خواهیم دید که چه اتفاقی می افتد.

ترامپ تصریح کرد:"ما به لحظات پایانی رسیده ایم. ما در لحظات پایانی هستیم ما نمی‌توانیم به آنها اجازه دهیم سلاح هسته‌ای داشته باشند.»

پیش از این ترامپ در گفتگو با شبکه بیزنیس فاکس نیوز گفت که نامه ای به ایران ارسال کرده و خواسته است با مذاکرات هسته ای موافقت کند. جمهوری اسلامی ایران می گوید تا زمانی که استراتژی «فشار حداکثری» ترامپ دربت فوروارد مورد تحریم‌ها به پایان نرسد، وارد گفت‌وگو نمی‌شود.

ترامپ افزود: «این زمان جالبی در تاریخ جهان است، اما ما با ایران در شرایطی داریم که قرار است خیلی زود اتفاقی رخ دهد. امیدواریم که بتوانیم یک توافق صلح داشته باشیم. من از روی قدرت یا ضعف صحبت نمی کنم. من فقط می گویم ترجیح می دهم یک توافق صلح را به جای دیگری ببینم. اما دیگری مشکل را حل خواهد کرد.

ترامپ در مورد کلمه "دیگری" توضیحی نداد.

رئیس جمهوری آمریکا طی مصاحبه ای با فاکس بیزینس اعلام کرد که نامه ای به رهبرعالی ایران ارسال کرده و درخواست مذاکره داده است.

تارنمای آکسیوس در این زمینه نوشت: ترامپ می گوید نامه ای به رهبر ایران ارسال و در آن توافق هسته ای را پیشنهاد کرده است.

این رسانه آمریکایی افزود: دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا گفت روز چهارشنبه نامه ای به آیت الله علی خامنه ای رهبر عالی ایران ارسال و تاکید کرده است که می خواهد بر سر برنامه هسته ای این کشور به توافق برسد.

آکسیوس ادامه داد: نامه ترامپ به مقام معظم رهبری، که رئیس‌جمهوری آمریکا در مصاحبه با ماریا بارتیرومو از فاکس بیزینس آن را فاش کرد، اولین تعامل مهم بین آمریکا و ایران از زمان آغاز به کار دولت جدید است.

ترامپ در این مصاحبه بار دیگر با بیان این ادعا که می خواهد درباره توافق هسته ای جدید با ایران مذاکره کند، مدعی شد: « باید کاری انجام شود زیرا ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد».

نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد روز جمعه به وقت محلی در پاسخ به سوال رسانه‌ها مبنی بر نامه ادعایی رئیس‌جمهوری آمریکا تصریح کرد: تاکنون چنین نامه‌ای دریافت نکرده‌ایم.

ده‌ها غیرنظامی سوری از دست نظامیان الجولانی به پایگاه روسیه پناه بردند

منابع خبری گزارش دادند که تعداد زیادی از غیرنظامیان سوری برای فرار از دست نیروهای امنیتی رژیم الجولانی به پایگاه روسیه در شمال غرب سوریه پناه بردند.

 منابع خبری به شبکه الجزیره گفته‌اند: ده‌ها غیرنظامی و بقایای نیروهای حکومت پیشین سوریه به همراه خانواده‌هایشان وارد پایگاه الحمیمیم روسیه در حومه لاذقیه شدند.

الجزیره اعلام کرد: این افراد ساعات زیادی منتظر ماندند تا نیروهای روسی اجازه ورود به پایگاه را به آنها بدهند.

همچنین یک منبع امنیتی وابسته به رژیم الجولانی نیز به الجزیره اعلام کرد که ۵۰ نفر از نیروهای موسوم به "پلیس و امنیت عمومی" رژیم الجولانی که در شهر دریکیش در حومه طرطوس بازداشت شده بودند، آزاد شدند.

وزارت دفاع رژیم الجولانی همچنین مدعی شد که نیروهای وابسته به این رژیم توانستند حمله بقایای نیروهای حکومت اسد به فرماندهی نیروهای دریایی آن رژیم در شهر لاذقیه را خنثی کنند.

ساعاتی پیش نیز دو عضو وابسته به رژیم الجولانی در کمین مقاومت سوریه در حومه لاذقیه در شمال غرب این کشور کشته بت فوروارد شده بودند.